Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada alüminyum tüplü kutu gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler zira gürültülü ortamlarda hafif notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek hem de ölçütleri önceden netleştirmek en doğru yol olur. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz başlar tabii ki bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira asıl tat genellikle burada saklıdır. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman yükselir ama tonlar belirginleşir ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir not yazmak daha adil değerlendirme sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak için nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir ve tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur hâle getirir mutlaka aynı ışık ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de damakta baskın duran güçlü notayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve not kalitesi artar. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda yer alır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce birkaç nefes almak şarttır diğer taraftan yarım notlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki puanlar gerçekten istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle yanış çizgisinin eşit gitmesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, bu yüzden keskin notalar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi çok daha çabuktur. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu ise tadı hemen etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha yavaş gelir ve notalar daha geç belirir ve bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme dengesizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini düşürmez aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki çubuğu aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra kalını içmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan gelir: dildeki his ile burnun yakaladığı koku hâlbuki ikisi birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak iyi olur bu fark başta önemsiz gelse de yorumları epey değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale yöntemidir örneğin ılık bir soluk kokuyu çok geniş gösterir. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports tadım notları gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha hızlı bırakır sert bir nefes de narin tonları siler. Güç dilde zayıf fakat burunda yüksek olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce burundan gelen notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil kısmı de ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik yemek arasında tadım yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills tadım notları benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en güçlü notayı dahi soluk gösterir. Sade kahve kakao notalarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları gölgeler ayrıca buzlu içecekler dili uyuşturur hem de tat algısını azaltır. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha net görünür o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz gerçekten yoğun şekerli sıvıdan sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde sade çay de düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı olduğundan aroma değişimi daha dar bir alanda yaşanır ayrıca ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden başlangıç ve son çekişler arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de kakao tonunu çabucak ortaya koyup biter zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle sakin ve dengeli çekiş önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı kaydetmek yararlıdır. Ölçü kısaldıkça tat katmanı azalır, fakat yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bölüm kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üzerine eklenir. Ruh hali, ortam ve zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi görmenizi sağlar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına neden olur. Tarih, çubuk adı ve puan tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar birbirinden iki basamaktan fazla fark varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin orta bölüm güçlü sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve notasını belirgin verebilir örneğin sert bir duman sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir tonunu yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman notasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir puro yüksek lezzet sunabilir tersi hâl da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında aroma farkı bulmak hassas bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ile tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu sebeple ortam şartlarını da deftere eklemek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır ısı de tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net görülür tadım günü seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman odadaki hava ya da koku olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun tadı hatalı okunabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış yapısı bozulur.